پی اچ دی پروپوزال
اپلای دکتری

پژوهش کیفی در پایان نامه ارشد و دکتری مدیریت

استراتژی پژوهش کیفی در پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری مدیریت

چکیده

هدف اصلی از انجام هر فرایند تحقیق، تولید و توسعه علم است تا از این طریق بتوان کارایی و اثربخشی را افزایش داد. تحقیق در مدیریت، حوزهای نظام مند از تحقیق در سازمان است که در جستجوی انجام اقدامات مؤثر به منظور بهبود و حل مسائل و موضوعات سازمانی و مدیریتی است. همانند سایر حوزه های پژوهشی، استراتژی های تحقیق کیفی در این حوزه نیز براساس دو بعد فلسفه علم پوزیتیویسم و ساختارگرایی اجتماعی و فلسفه انسان (اراده گرایی و جبرگرایی) دسته بندی می شوند و عبارت اند از: تحقیق پیمایشی، تحقیق موردی، تحقیق عملی و تحقیق پایه ور. بررسی نمونه های انجام گرفته از این نوع تحقیقات، به محققان مدیریت در درک و شناخت بهتر فرایند تحقیق کیفی و ایجاد آمادگی بیشتر کمک می کند.

اعرابی، محمد، ۱۳۸۸، استراتژی پژوهش کیفی در حوزه مدیریت، فصلنامه راهبرد، سال نوزدهم، شماره ۵۴

واژگان کلیدی

استراتژی تحقیق کیفی، تحقیق موردی، تحقیق پایه ور، تحقیق پیمایشی و تحقیق عملی.

 مقدمه

تحقیق در لغت به معنی وارسی، بررسی، کشف حقیقت و به کنه حقیقت رسیدن و در اصطلاح، کوشش علمی و اندیشیدن توأم با طرح و نقشه برای کشف حقیقتی مجهول است. تحقیق تنها راه رشد و تعالی بشر است. بسیاری از فیلسوفان علم معتقدند که هدف اصلی تحقیق علمی، ایجاد و بسط نظریه به منظور شناخت درست پدیده مورد بررسی است تا از این طریق بتوان با توصیف، پیش بینی و کنترل آن، عملکرد را بهبود بخشید (Stone, 2007, 93.p). در واقع، هدف اصلی از انجام تحقیق، تولید و توسعه علم است تا با مبنا قرار دادن این علم، بتوان درست انجام دادن کارها (کارایی) و انجام کارهای درست (اثربخشی) را تحقق بخشید.

انجام هر تحقیق، مستلزم طی فرایندهای خاص و تمرکز بر عناصری مشخص است. در هر تحقیق، توجه به چهار عنصر و موضوع اصلی ضروری است، نوع تحقیق، استراتژی تحقیق، روش جمع آوری اطلاعات و روش تجزیه و تحلیل اطلاعات (نمودار شماره ۱). توجه به این عناصر، باعث می شود مدیریت تحقیق، ساده تر و بهتر انجام شود. مدیریت تحقیق، فرایند برنامه ریزی، اجرا و ارزیابی تحقیق است که در دو سطح استراتژیک و عملیاتی قابل اجراست. استراتژی تحقیق، حاصل برنامه ریزی استراتژیک تحقیق و برای تمام علوم مشترک است. از آنجا که نوع و استراتژی تحقیق، تعیین کننده روش جمع آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات است.

 

۱- انواع تحقیق

هر تحقیقی را می توان از سه حیث نتیجه، هدف و نوع داده مورد تجزیه و تحلیل قرار داد و بر این اساس ترکیب های مختلف از لحاظ نتیجه، هدف و نوع داده قابل تصور خواهد بود؛ هر چند که بعضی از ترکیبات بسیار پر رنگ و بعضی کم رنگ هستند.

۱ – ۱- روش شناسی انواع تحقیق بر اساس نتیجه:

تحقیقات در پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری از لحاظ نتیجه به سه نوع بنیادی، توسعه ای و کاربردی تقسیم می شوند. ویژگی کلیدی تحقیق بنیادی این است که هدف از انجام آن خلق نظریه است. تحقیقات تیلور، مطالعات هاثورن و پژوهش های فایول، نمونه های معروف و شناخته شده ای از تحقیقات بنیادی هستند. هدف از تحقیق توسعه ای، مدل سازی و مشخص کردن نحوه ارتباط بین عوامل مؤثر است. معمولاً پایان نامه های دانشجویی در مقطع دکتری، با این هدف طراحی و اجرا می شوند. هدف از تحقیق کاربردی، پیدا کردن راه حل برای مشکلاتی خاص است و معمولاً مستلزم همکاری تنگاتنگ میان پژوهشگر و کارفرماست. معرفی یک سیستم مدیریت دانش برای یک سازمان خاص، نمونه ای از تحقیقات کاربردی است. در جدول شماره (۱)، انواع و روش شناسی تحق یق بر اساس نتیجه خلاصه گردیده است.

جدول شماره (۱) انواع تحقیق بر اساس

معرفت شناسیانواع تحقیقروش تحقیقنوع ادراکابزار آنعالم آننتیجه تحقیقنمونه تحقیق
ضد اثبات گرایی

 

 

 

اثبات گرایی

بنیادیفلسفیادراکات قلبیقلبعالم روحتئوری سازی (تعیین عوامل موثر بر موضوع)،

طبقه بندی و حدس رابطه ای هدفدار بین

پدیده ها

تحقیقات تیلور

مطالعات هاثورن

پژوهش های فایول

توسعه ایمنطقینظریعقل

 

عالم معقول

 

مدل سازی، نحوه ارتباط بین عوامل مؤثر، (تسهیل جریان تئوری در عینیت و ظهور و تجلی آن)پایان نامه های

دکتری

 

کاربردیتجربیحسی (رفتار)پنجگانه حواسعالم عینیتآزمون و کاربرد مدل، به کارگیری مدل برای

عینیت بخشیدن به آن (نسخه نویسی)

مطالعات و

تحقیقات

مشاوره ای

 

منبع (اعرابی، ۱۳۸۲، ص ۲۰)

۱-۲- روش شناسی انواع تحقیق از لحاظ هدف تحقیق:

از لحاظ هدف انجام تحقیق، تحقیقات را به سه نوع اکتشافی، تب یینی و توص یفی تقسیم م ی کنند که تفاوت آنها از لح اظ هدف، پرسش، استراتژی و روش جمع آوری داده ها در جدول شماره (۲) نشان داده شده است.

جدول شماره (۲) انواع تحقیق از لحاظ (هدف)

هدف تحقیقپرسش تحقیق

 

استراتژی تحقیق

 

اکتشافی – کشف

 

– چه چیز در این برنامه اجتماعی در حال رخ دادن است؟

– چه حالتها الگوها و طبقه بندی چشمگیری وجود دارد؟ و – چگونه این الگوها با هم در ارتباطند.

– تحقیق موردی

– تحقیق میدانی

 

تبیینی

– علیت

 

– چه رویدادها، باورها و سیاست هایی به پدیده مورد نظر شکل خواهند داد؟

– چگونه این عوامل در نتایج پدیده مورد نظر تاثیر می گذارد؟

– تحقیق چند موردی

– تاریخی

– تحقیق میدانی

– مردم نگاری توصیفی

توصیفی

– شرح حال

– چه رفتارها، رویدادها، باورها، نگرش ها و ساختاری های چشمگیری، رخدادها را در پدیده مورد نظر پردازش می کنند؟– تحقیق میدانی

– تحقیق موردی

– مردم نگاری

منبع: (مارشال و راس من، ۱۳۷۷)

۱ – ۳ – روش شناسی انواع تحقیق بر مبنای نوع داده ها:

تحقیقات را می توان به دو نوع کیفی و کمی تقسیم نمود. تحقیق های کمی غالبأ از داده های کمی و تحقیق های کیفی غالبأ از داده های کیفی استفاده می کنند. منظور از کمی اتکای تحقیق به اعداد و رقم نیست، چرا که داده های کیفی را هم می توان تبدیل به کمی کردی.

بسیاری از تحقیقات، به ویژه در روانشناسی، جامعه شناسی، مردم شناسی، علوم سیاسی، مدیریت و اقتصاد به روش های تحقیق کیفی نیاز دارند. این تحقیقات می کوشند تا با شناخت باورها و نگرش های موجود در گروههای قومی، زبانی، سنی و جنسی، رفتار آنها را درک کنند (۲۰۰۷, P.2,Horck).

استفاده از داده های کیفی، توجه عمده به پدیده های اجتماعی و فرهنگی، تأکید بر وجود انسان و معنا و مفهومی که انسان در نظر دارد و تأکید بر رابطه متقابل میان محقق و مورد تحقیق از جمله ویژگیهای اساسی تحقیق کیفی است. از نظر جامعه شناسان و بعضی روانشناسان، مفهوم تحقیق کیفی شامل تعدادی رویکرد است که مفهوم عمل را مورد بررسی قرار میدهد. این رویکردهاشامل رفتار شناسی انسانی، روانشناسی بوم شناختی، قوم نگاری کل گرا، انسان شناسی، مردم نگاری ارتباطی و تعامل گرایی نمادین می شوند که تمام آنها در بافت سازمان و حوزه موضوعات مدیریت کاربرد دارند (مارشال و راس من، ۱۳۸۱، صص ۲۶-۲۳).

– استراتژی تحقیق

۲ – ۱- تعریف به جایگاه فلسفی

همان طور که گفته شد، مدیریت تحقیق شامل فرایند برنامه ریزی، اجرا و ارزیابی تحقیق در پایان نامه های کارشناسی ارشد و دکتری است که در دو سطح استراتژیک و عملیاتی قابل انجام است. در سطح استراتژیک، برنامه ریزی استراتژیک تحقیق، منجر به تدوین استراتژیهای تحقیق می شود که باید بر مبنای یک معیار صحیح، دسته بندی و گونه شناسی گردند. یک دسته بندی خوب به محقق اجازه میدهد که دسته ای از گونه های جامع و حتی قطعی ارائه دهد. کاهش پیچیدگی، شناسایی شباهت ها و تفاوت ها، ارائه لیستی کامل از ابعاد، فهرست بندی و مقایسه گونه ها از جمله مزایای دسته بندی و گونه شناسی است. دسته بندی و طبقه بندی می تواند تک بعدی (تنها از یک بعد یا مشخصه برای دسته بندی استفاده کرد) یا چند بعدی باشد. رایج ترین نوع دسته بندی، دسته بندی دو بعدی است که از دو مشخصه مرتبط با هم برای دسته بندی استفاده می کند Bailey,1994, 11 – 14.pp. بر این اساس، استراتژیهای تحقیق کیفی را باید بر مبنای دو بعد تعریف کرد. برای مشخص کردن این ابعاد، می توان از تعریف روش شناسی استفاده کرد. در روش شناسی تحقیق، رابطه بین علم و عالم مورد بررسی قرار می گیرد؛ به عبارت دیگر، در روش شناسی تحقیق، می توان فلسفه علم معرفت شناسی و فلسفه عالم انسان شناسی را محور قرار داده و بر اساس این دو، ترکیبات مختلف و استراتژیهای گوناگون را دسته بندی کرد.

در فلسفه علم (معرفت شناسی)، | چیستی (ماهیت علم مورد توجه قرار می گیرد. از این حیث، علم طیفی از اثبات گرایی (پوزیتیویسم) تا ضد اثبات گرایی ساختارگرایی) دارد. پوزیتیویسم، بر این فرضیات استوار است که از نظر هستی شناسی واقعیت را بیرونی و عینی میداند و دانش را تنها زمانی معتبر می داند که بر پایه مشاهدات واقعیت استوار باشد. ساختارگرایی اجتماعی، پارادایم جدیدی است که در پاسخ و واکنش به استفاده از دیدگاه پوزیتیویستی در علوم اجتماعی شکل گرفته و مبتنی بر این فرضیه است که واقعیت عینی نیست، بلکه ماهیتی است که توسط جامعه و اجتماع ساخته می شود و توسط مردم معنا و مفهوم می یابد. در جدول شماره (۳)، پوزیتیویسم و ساختارگرایی اجتماعی باهم مقایسه شده اند. نمونه تحقیقات پوزیتیویسمی را میتوان در مطالعات هافستد درباره فرهنگ و نمونه تحقیقات ساختارگرایی را میتوان در تحقیقات پدیدارشناسی مشاهده کرد.

در فلسفه عالم (انسان)، ماهیت پژوهشگر مورد توجه قرار دارد. برخی انسان را جبرگرا و برخی دیگر انسان را اراده گرا میدانند. انسان جبرگرا، تابع شرایط حاکم بوده و اختیار و آزادی عمل خود را در واکنش نسبت به یک پدیده دخیل نمی داند. در مقابل، انسان اراده گرا، از اختیار، آزادی و قدرت خود در تفسیر و تغییر یک پدیده استفاده می کند و نسبت به پدیده های جهان خارج واکنش ارادی نشان میدهد.

جدول شماره (۳) – مقایسه نشانه های پوزیتیویسم و ساختارگرایی اجتماعی

ویژگیپوزیتیویسمساختارگرایی اجتماعی
فرد مشاهده گرباید مستقل باشدبخشی از سوژه مورد بررسی و مشاهده است
علائق انسانیباید نقشی نداشته باشدانگیزه های اصلی علم و دانش هستند
توضیحاتباید علل را مشخص سازندباید درک کلی از موفقیت را افزایش بدهند
تحقیق از طریقفرضیه ها و استتاجاتجمع آوری اطلاعات غنی
مفاهیمباید به گونه ای عملیاتی شوند که بشود آنها را اندازه گرفتباید به دیدگاه افرا ذی نفع نیز توجه کرد
واحدهای تحلیلباید به شکل وازه هایی ساده تر درآیند.می توانند شامل پیچیدگی موقعیت های کل باشند
تعمیم از طریقاحتمال آماریانتزاع نظری
نمونه گیریتعداد زیادی نمونه های تصادفیتعداد کمی موارد برگزیده به دلایل خاص است

منبع: (اسمیت و همکاران، ۱۳۸۴)

از ترکیب این ابعاد، چهار استراتژی اصلی تحقیق از جمله تحقیق کیفی به دست می آید که عبارت اند از: استراتژی تحقیق پیمایشی، استراتژی تحقیق موردی، استراتژی تحقیق عملی و استراتژی تحقیق پایه ور

مبانی فلسفی روش شناسی تحقیق را میتوان با مبانی و الگوهای مدیریت هماهنگ کرد. به عنوان مثال، ریچارد اچ. هال با معرفی یک مدل اقتضایی با عنوان “الگوی جامع اثربخشی”، بر این نکته تأکید کرد که تمامی موضوعات مدیریتی را می توان در قالب این مدل تعریف کرد. این مدل دوبعدی، از یک سو بر تمرکز یا شدت کنترل در درون سازمان و از سوی دیگر بر میزان توجه و تمایل به داخل و یا خارج از سازمان، مبتنی است (هال، ۱۳۸۴). در نمودار شماره (۴) ترکیب ابعاد روش شناسی تحقیق و الگوی جامع اثربخشی هال ارائه شده است.

 

۲ – ۲- تعریف به اجزا

استراتژی تحقیق را میتوان از لحاظ نوع پرسش تحقیق، قابلیت کنترل رفتار و زمان بررسی رویداد مورد توجه قرار داد (ین، ۱۳۸۱، ص ۷). در ج دول ش ماره (۴)، استراتژی های اصلی تحقیق، براساس اجزاء تعریف شده اند.

جدول شماره (۴) – تعریف به اجزاء. استراتژی تحقیق

نوع استراتژینوع پرسشرفتار رویداد نیاز به کنترل داردتوجه به زمان کنونی
پیمایشیچه کسی، چه چیزه کجا، چه تعداد، چه مقدار، چه کسانیخیر – تشریح یک رویداد واقعی با پیش بینی نتایج از یک رویداد طبیعی بدون کنترل و دستکاری قبلیآری
موردیچگونه، چرا

 

خیر، شرایط کاملا واقعی و بدون کنترل، ولی در برخی موارد، محقق کنترلی غیر رسمی داردآری
عملیچگونه، چراخیر، شرایط کاملا واقعی و بدون کنترلآری
پایه ورچگونه، چراخیر، شرایط کاملا واقعی و بدون کنترل ولی در برخی موارد، محقق کنترلی غیر رسمی دارد.آری

منبع: (ین، ۱۳۸۱)

۲- ۲ – ۱ – تحقیق پیمایشی

پیمایش روشی برای به دست آوردن اطلاعاتی درباره دیدگاهها، باورها، نظرات، رفتارها یا مشخصات گروهی از اعضای یک جامعه آماری از راه انجام تحقیق است؛ به عبارت دیگر، پیمایش مجموعه ای از روش های منظم و استاندارد است که برای جمع آوری اطلاعات درباره افراد، خانواده ها و یا مجموعه های بزرگ تر مورد استفاده قرار می گیرد. در واقع پیمایش هم ابزار استفاده شده برای جمع آوری داده ها و هم به فرآیندهای به کار گرفته شده هنگام بهره گیری از آن ابزار اطلاق می شود (ادواردز و همکاران، ۱۳۸۴، ص ۱۹). ه دف از پیمایش، نظرسنجی (جمع آوری اطلاعات، بهبود ارتباطات و عارضه یابی آثار تغییرات)؛ و مراحل آن شامل انتخاب تئوری، اجرای مدل و بررسی آثار اجرا در افکار مردم است. تحقیق پیمایشی بر اساس نحوه مشارکت در توسعه علم به سه دسته زیر قابل تقسیم است: ۱. تحقیق پیمایشی اکتشافی: در طول مراحل اولیه تحقیق در مورد یک پدیده اتفاق می افتد. در مراحل ابتدایی، تحقیق پیمایشی اکتشافی در پایان نامه های کارشناسی ارشد و رساله دکتری می تواند کمک کند تا مفاهیم مرتبط با پدیده مورد نظر را تعیین اندازه گیری و کشف کنیم. ۲. تحقیق پیمایشی تبیینی: زمانی که دانش یک پدیده به شکل نظری با استفاده از مفاهیم تعریف شده، مدل ها و پیش فرض ها شکل بندی شده است، اتفاق می افتد. ۳. تحقیق پیمایشی توصیفی: به منظور درک جوانب یک پدیده خاص و توصیف نحوه توزیع پدیده در یک جمعیت. هدف آن ایجاد تئوری نیست، بلکه از طریق آن حقایق توصیف شده و می تواند راهنمایی های مفیدی برای ایجاد و اصلاح تئوری ارائه دهد (Forza, 2002, pp.155-157). تحقیق پیمایشی یکی از متداول ترین طرح های تحقیق در مدیریت است که با استفاده از پرسشنامه باز و مصاحبه، اطلاعات بسیاری در حوزه های گوناگون مدیریتی جمع آوری می کند. در نمودار شماره (۵)، روش پیمایشی به صورت خلاصه ارائه شده است.

تحقیق موردی

تحقیق موردی، مطالعه ویژگیها و پیچیدگی های یک مورد است و هدف آن درک بهتر فعالیتهای آن پدیده در شرایط و موقعیت های مهم می باشد. پژوهش موردی در روش های طبیعی، کل نگر، قوم نگرانه، پدیدارشناختی و زندگینامهای ریشه دارد. مورد چیزی است که خاص، پیچیده و دارای کارکرد باشد. در تحقیق موردی، با تأکید بر تئوری شایستگی، روش اجرا از بالا به پایین است؛ به این معنا که خبرگان (که در رأس هرم قرار دارند) درباره مسائل اجرایی تحقیق کرده و تصمیم می گیرند و سپس به عموم ابلاغ می کنند. متدولوژی این شیوه، روش سه مرحله ای کرت لوین (بر هم زدن تعادل موجود، اقدام، ایجاد تعادل جدید) و مسیر آن، مسیر حل مشکل یا مسئله است (نمودار شماره ۶). در تحقیق موردی از دو استراتژی کلی استفاده میشود

١. تکیه بر موضوع های نظری یا تئوریک: در این حالت یک چارچوب نظری وجود دارد که در پژوهش موردی به آن استناد میشود.

۲. ارائه یک قضیه توصیفی: هنگامی که هیچ گونه پایه نظری یا تئوریک درباره موضوع تحت بررسی وجود ندارد، از این روش استفاده می شود؛ یعنی یک چارچوب توصیفی برای سازماندهی یا تنظیم تحقیق موردی ارائه می گردد (ین، ۱۳۸۱، صص ۳۶-۳۵).

تحقیق موردی مستلزم بررسی مفصل در یک موقعیت و مورد خاص و یا تعداد کمی از موارد مرتبط است. این شیوه، امکان مطالعه عمیق یک مسئله یا موضوع را درون زمینه و شرایط مورد خاص فراهم می سازد.

– تحقیق عملی

تحقیق عملی روشی علمی در تعریف و توصیف سیستماتیک مشکلات دنیای واقعی بوده و کمک شایانی در طراحی راه حل های مناسب می کند. در این استراتژی به روش های فنی و اداری و ویژگیهای موقعیتی انسانی توجه میشود و روش هایی ارائه می شود که ایجاد یک حس هماهنگ، مؤثر و دلپذیر از حیات اجتماعی را امکان پذیر می سازد. محصول نهایی آن حرکت از فرآیندهای رقابت جویانه، تحمیلی و تعارض آمیز سازمانی به سوی روشهای زندگی توأم با همکاری و اتفاق نظر بیشتر است (وایت، ۱۳۷۸، ص ۱۸). در تحقیق عملی، با تأکید بر تئوری توانمندسازی، روش اجرا از پایین به بالاست (نمودار شماره ۷)؛ به این معنا که شایستگان و خبرگان، دیگران را توانمند و این افراد توانمند در اجرای تغییر مشارکت می کنند. متدولوژی این شیوه، روش سه حلقهای استرینگر (نگاه کنید گزارش توصیفی، فکر کنید/ گزارش تفسیری، عمل کنید گزارش مدیریتی) و مسیر آن، مسیر توانمندسازی است. در این مسیر، سه اصل مشارکت گرایی (مشارکت تمام افراد)، جامعه گرایی (کاربرد برای تمام مسائل افراد ۲۳) جامعه و جامع گرایی (توجه سیستمی به تمام مسائل) در تمام مراحل کاربرد دارد (استرینگر، ۱۳۸۱، ص ۳۱).

تحقیق عملی، عمدتا برای حل مسائل مدیریتی به کار می رود. هدف از تحقیق، فهم و ترویج تغییر است؛ بنابراین، همان طور که محقق با موقعیتی که تحقیق در آن انجام می شود، مرتبط و درگیر شده، به بخشی از چرخه بهبود که می تواند تا بیکران ادامه داشته باشد، تبدیل می شود. تحقیقات توسعه سازمانی و توسعه منابع انسانی و امکان سنجی و اجرای برنامه های آموزشی در قالب طرح تحقیق عملی، به نتایج بسیار خوبی

منجر خواهند شد.

۲ – ۲ – ۴ – تحقیق پایه ور

تحقیق پایه ور در پایان نامه های کارشناسی ارشد، روشی نسبتا جدید در روش تحقیق است که به خلق تئوری از داده ها اطلاق می شود. تأکید اساسی تحقیق پایه ور، بر استفاده از استقرا و خلق تئوری از طریق روش تطبیقی است و به اعتقاد گلازر و اشتراوس (۱۹۶۷)، در این روش، چارچوب نظری از پیش تعیین شده و مفروضی وجود ندارد. تحقیق پایه ور، روشی استقرایی، کل نگر و ذهنی گراست (, ۲۰۰۲, p.278 Egan)؛ که هدف آن، ارائه تبیین های جامع تئوریک در مورد یک پدیده خاص است. در واقع، هدف از تحقیق پایه ور، نظریه سازی؛ روش آن از پائین به بالا (استقرایی) و مراحل آن به صورت کدگذاری، ثبت اندیشه ها و تفسیر داده ها و نگارش و تدوین تئوری است (نمودار شماره ۸). انعطاف پذیری، نقطه قوت این روش است و می توان از آن برای ارائه دیدگاه های جدید استفاده کرد؛ به عبارت دیگر، تحقیق پایه ور، ارتباط بین تئوری و عمل است. به اعتقاد چارمز,Charmaz 32 – 35.pp,2000 مزایای این استراتژی تحقیق عبارت اند از:

  1. هدایت مرحله به مرحله محقق در طی فرایند تحلیل داده ها؛

٢. ماهیت خوداصلاحی فرایند – جمع آوری دادها؛ و

  1. تأکید بر روشهای مقایسه ای و تطبیقی. این روش به افراد کمک می کند تا در واقعیتی که از طریق رفتار و تعامل خود شکل می دهند، تردید و خدشه کرده و شیوه نوین تفکر و رفتار را بیایند.

در تحقیقات مدیریت، استفاده از تحقیق پایه ور برای ایجاد و توسعه نظریه های جدید، حائز اهمیت است. از تحقیق پایه ور در تحقیقات مربوط به تغییر سازمانی، توسعه منابع انسانی، آموزش، تعارض و رهبری استفاده شده است. جوهانسن از تحقیق پایه ور برای بررسی پاسخ افراد به تغییرات سازمانی استفاده کرد (,۲۰۰۱,Johansen 54.p). شافر و هیلمن، با استفاده از این روش، موضوع تعارضات درون سازمانی در تدوین استراتژی های کسب و کار را مورد بررسی قرار دادند (,Shaffer and Hillman 175 – 190.pp,2002 و کارنز، بارت و بیچ (۲۳-۳۵٫ Cairns, et al, 2001, pp). از این روش برای بررسی تأثیر تعارض و انسجام بر یادگیری سازمانی و عملکرد استفاده کردند. هارچار و هایل,۱۹۹۶,Harcher and Hyle.) و (parry, 1998, pp. 83-,pp.15-29). 95، از این روش در تحقیقات رهبری بهره گرفتند.

فرجام

تحقیق در مدیریت شامل جستجوی نظام مند در مورد موضوعات سازمانی و مدیریتی بوده که با هدف افزایش دانش و انجام اقدام موثر انجام می شود. پس از انتخاب موضوع در زمینه مدیریت، پژوهشگر با توجه به موضوع پژوهش و نوع داده ها یکی از رویکردهای پوزیتیویسم و ساختارگرایی را انتخاب می کند. پس از انتخاب رویکرد مناسب از سوی پژوهشگر، سایر مراحل انجام پژوهش یعنی شیوه های جمع آوری داده ها داده های کیفی، نحوه تجزیه و تحلیل آنها، شیوه ارائه نتایج و یافته ها تحت تأثیر این انتخاب قرار می گیرند. فرایندهای تحقیقاتی اثربخش مستلزم تدوین یک موضوع پژوهشی، ارزشیابی آنچه که در حال حاضر شناخته شده، کسب اطلاعات با کیفیت خوب، تفسیر اطلاعات و تدوین نتائج است. استفاده و به کار گرفتن تئوریها، مدل ها و مفاهیم به تدوین موضوع پژوهش کمک می کند و یک چارچوب به واسطه تفسیر اطلاعات ایجاد می کند.

استراتژی تحقیق کیفی در مدیریت، هیچ تفاوتی با سایر رشته ها و حوزه های تحقیقی ندارد. بر اساس دو بعد معرفت شناسی (پوزیتیویسم و ساختارگرایی اجتماعی) و انسان شناسی (جبرگرا و اراده گرا)، چهار استراتژی اصلی تحقیق عبارت اند از: تحقیق پیمایشی، تحقیق موردی، تحقیق عملی و تحقیق پایه ور. در این مقاله این چهار استراتژی به تفصیل مورد بررسی قرار گرفت. در پیوست ارائه شده، نمونه هایی از تحقیقات مدیریتی که با استفاده از این استراتژی ها انجام شده اند، ذکر شده است.

چند نمونه:

 الف تحقیق پیمایشی

 عوامل ضروری در تدوین استراتژی پاداش شرکت توربین سازی ایران

این پژوهش (باستان، ۱۳۸۴)، بر اساس مدل یکپارچه مبتنی بر نقاط مرجع استراتژیک انجام شده است. چهار بعد مطرح شده در مدل، جهت تعیین عوامل ضروری در تدوین استراتژی پاداش به شرح زیر است:

۱) انتخاب های اصلی، ۲) انتخاب های برابری داخلی، ۳) انتخاب های برابری خارجی و ۴) انتخاب های برابری کارکنان

این عوامل هریک تأثیر خود را در یکی از SRP ها یا نقاط مرجع استراتژیک می گذارند برای یافتن جایگاه هرکدام از این عوامل به خبرگان مراجعه شد که پس از بررسی ها و دقت نظرهای به عمل آمده، هریک از متغیرهای SRP1 (توجه به بازده) و SRP2 (توجه به بازار) به دست آمد.

ابعاد چهارگانه مدل تحقیق در قالب پرسشنامه ای ۱۰ سؤالی مورد ارزیابی از سوی جامعه آماری قرار گرفت. از سؤال شوندگان خواسته شده بود ارزیابی خود را در مورد میزان تأثیر هریک از متغیرها در پاداش دریافتی خود در وضعیت موجود و وضعیت مطلوب به صورت عددی از یک تا صد مشخص نمایند. در بررسی وضعیت موجود بالاترین میانگین متعلق به عامل «تمرکز در پرداخت» می باشد، یعنی در شرکت مزبور پرداخت ها به شدت متمرکز بوده و عامل پرداخت مبتنی بر سابقه کار، کمترین میانگین را داراست؛ بدین معنا که سابقه کار کمترین تأثیر را در پرداخت های صورت گرفته به مدیران این شرکت داشته است. همچنین بیشترین اختلاف نظر در مورد عامل «میزان محرمانه بودن پرداخت» با انحراف معیار به میزان ۱۵٪ و کمترین اختلاف نظر مربوط به عامل «پرداخت مبتنی بر عملکرد گروهی» با انحراف معیار ۸/۶% است.

در بررسی وضعیت مطلوب نیز بالاترین میانگین متعلق به عامل «تمرکز در پرداخت» می باشد؛ بدین معنا که مدیران شرکت مایلند پرداخت ها به صورت متمرکز صورت گیرد و نیز عامل «پرداخت مبتنی بر کار گروهی»، کمترین میانگین را به خود اختصاص داده است. همچنین بیشترین اختلاف نظر در مورد عامل «تعداد گروه های پرداخت» با انحراف معیار به میزان ۷/۱۴% و کمترین اختلاف نظر مربوط به عامل «پرداخت مبتنی بر سابقه کار» با انحراف معیار ۳/۸% می باشد. طبق مدل یکپارچه، استراتژی پاداش این شرکت در ناحیه استراتژی متعهدانه واقع است.

ب تحقیق موردی

 توسعه یک مدل یکپارچه تدوین استراتژی منابع انسانی (مطالعه موردی شرکت مپنا):

برای تدوین استراتژی منابع انسانی در این شرکت، ابتدا مشاغل به صورت زیر طبقه بندی گردید (مورعی، ۱۳۸۲):

۱- مشاغل اصلی: مشاغلی که به طور مستقیم به مأموریت سازمان مرتبط میشوند.

۲- مشاغل تخصصی: این مشاغل عمدتا شامل مشاغل ستادی است مثل واحدهای برنامه ریزی، مالی، منابع انسانی و…

۳- مشاغل خدماتی: که همان مشاغل اجتماعی است.

بر این اساس باید سه دسته استراتژی منابع انسانی داشته باشیم: استراتژی منابع انسانی برای مشاغل اصلی، استراتژی منابع انسانی برای مشاغل تخصصی و استراتژی منابع انسانی برای مشاغل خدماتی.

در مرحله بعد باید مشخص نمود که SRP تابع چه عواملی است. این کار به وسیله پرسشنامه هایی که میزان پیچیدگی، تنوع، کنترل، انعطاف پذیری، آزادی عمل، خلاقیت، تعهد و وفاداری، تجربه و مهارت، تحصیلات و … مشاغل را مورد آزمون قرار میدهد، صورت گرفت. میزان نمره (طیف یک تا صد) و ضریب اهمیت هر یک از نقاط مرجع استراتژیک فرعی برای هر یک از مشاغل از خبرگان پرسش شد. پس از جمع آوری کلیه پاسخ ها و درج آنها در صفحه گسترده، می توان میانگین و انحراف معیار هر پرسش را محاسبه کرد. در پایان دو بعد کنترل (محصول یا فرایند) و کانون توجه (خارج یا داخل) به عنوان ابعاد SRP مورد شناسایی قرار گرفت. میانگین سه طبقه اصلی مشاغل شرکت بر اساس ابعاد ماتریس به صورت جدول شماره ۴ است:

جدول شماره (۴) – میانگین ابعاد ماتریس

منابع انسانی شرکت مپنا

اصلیتخصصیخدماتی
کنترل بازده۷۷۶۸۳۳
کانون توجه۳۲۳۶۶۱

بر اساس اعداد فوق، در شرکت مپنا، برای مشاغل اصلی و تخصصی، استراتژی متعهدانه و برای مشاغل خدماتی استراتژی ثانویه مناسب است.

ج تحقیق عملی

برنامه ریزی استراتژیک سازمان امور مالیاتی کشور

در این طرح پژوهشی (۱۳۸۴)، با استفاده از الگوی مدیریت استراتژیک فرد آر دیوید، به بررسی و ارزیابی عوامل داخلی و خارجی مؤثر بر برنامه ریزی استراتژیک سازمان امور مالیاتی پرداخته شده و بر آن اساس، ماموریت سازمان، اهداف بلند مدت سازمان، مهم ترین نقاط قوت و ضعف سازمان، مهم ترین تهدیدها و فرصتهای محیطی و عوامل حیاتی موفقیت شناسایی و تعیین شده اند. سپس استراتژی های سطح سازمان و هریک از واحدهای وظیفه ای تدوین و پیشنهاد شده است.

د تحقیق پایه ور

مدلی برای هماهنگی استراتژی های موضوعات تغییر سازمانی و رابطه آن با عملکرد سازمان با توجه به نقاط مرجع استراتژیک:

در این رساله دکتری (صادقی، ۱۳۸۶)، با استفاده از روش پایه ور به تبیین هماهنگی استراتژیک بین گونه های استراتژی های موضوعات تغییر سازمانی (ساختار، تکنولوژی، فرهنگ، نیروی انسانی، اهداف) بر اساس الگوی SRP و تأثیر آن بر عملکرد شرکت های هواپیمایی خارجی فعال در ایران پرداخته شده است. نتایج نشان میدهد که هماهنگ سازی گونه های استراتژیهای موضوعات تغییر سازمانی (ساختار، تکنولوژی، فرهنگ، نیروی انسانی، اهداف) با توجه به نقاط مرجع استراتژیک کنترل زیاد/ توجه به داخل، کنترل زیاد / توجه به خارج، کنترل کما توجه به داخل و کنترل کما توجه به خارج می تواند عملکرد را افزایش دهد.

منابع فارسی

ادورادز، جک ئی و همکاران (۱۳۸۴)، تحقیق پیمایشی راهنمای عمل، ترجمه سید محمد اعرابی و داود ایزدی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ دوم.

استرینگر، ارنست تی (۱۳۸۱)، تحقیق عملی راهنمای مجریان تغییر و تحول، ترجمه سید محمد اعرابی و داود ایزدی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ دوم

اسمیت، مارک ایستربای؛ ثورب، ریچارد و لو، اندی (۱۳۸۴)، درآمدی بر تحقیق مدیریت، ترجمه سید محمد اعرابی و داود ایزدی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ اول.

اعرابی، سید محمد (۱۳۸۲)، تحقیق تطبیقی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ دوم ۵ اعرابی، سید محمد و نظامی وند چگینی،

هوشنگ (۱۳۸۶)، برنامه ریزی استراتژیک سازمان امور مالیاتی، تهران، دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ اول.

اندرسون، والری (۱۳۸۷)، تحقیق در مدیریت منابع انسانی، ترجمه سید محمد اعرابی و سعیده امیدی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ اول.

باستان، مصطفی (۱۳۸۴)، عوامل ضروری در تدوین استراتژی سامانه پاداش برای شرکت توربین سازی ایران، پایان نامه کارشناسی ارشد چاپ نشده، دانشکده حسابداری و مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی

پرورتون، پل و میلوارد، لینه (۱۳۸۵)، تحقیق سازمانی، ترجمه سید محمد اعرابی هاشم آقازاده، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ اول.

صادقی، داود (۱۳۸۶)، مدلی برای هماهنگی استراتژی های موضوعات تغییر سازمانی و رابطه آن با عملکرد سازمان با توجه به نقاط مرجع استراتژیک (مورد مطالعه شرکت های هواپیمایی خارجی فعال در ایران)، رساله دکتری چاپ نشده، دانشکده حسابداری و مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی.

مارشال، کاترین و راس من، گرچن ب. (۱۳۸۱)، روش تحقیق کیفی، ترجمه علی پارساییان و سید محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ دوم.

مورعی، محمدهادی (۱۳۸۲)، تدوین استراتژی منابع انسانی برای شرکت مدیریت پروژه های نیروگاهی ایران (مپنا)، سیدمحمد اعرابی، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده حسابداری و مدیریت دانشگاه علامه طباطبایی، تهران.

وایت، ویلیام (۱۳۷۸)، پژوهش عملی مشارکتی، ترجمه محمد علی حمید رفیعی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ اول.

هال، ریچارد اچ. (۱۳۸۴)، سازمان ساختار، فرایندها، ره آوردها، ترجمه علی پارسائیان و سید محمد اعرابی، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ چهارم.

ین، رابرت (۱۳۸۱)، تحقیق موردی، ترجمه سید محمد اعرابی و علی پارسائیان، تهران: دفتر پژوهش های فرهنگی، چاپ دوم.

منابع لاتین

Bailey, K. D. (1994). Typologies and Taxonomies: an Introduction to Classification Techniques. Sage Publicatio

Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17.

Boxall, P. (1998). Achieving competitive advantage through human resource strategy: towards a theory of industry dynamics, Human Resource

Management Review, 8(3).

Cabrera, E. F. (2003). Strategic Human Resource Evaluation. Journal of Human Resource Planning, 26(1).

Cairns, G., Burt, G., & Beech, N. (2001). Coherence and complexity: Ambiguity and (mis)-understanding across management teams. Strategic

Change, 10.

Charmaz, K. (2000). Grounded theory:Objectivist and constructivist methods. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of Qualitative

Research (2nd ed) Thousand Oaks, CA: Sage.

Egan, T. M. (2002). Grounded theory research and theory building. Advances in Developing Human Resources, 4(3).

Forza, C. (2002). Survey research in operations management: a processbased perspective, International Journal of Operations & Production

Management, 22(2).

Goulding, C. (2002). Grounded Theory: A Practical Guide for Management, Business and Market Researcher. Sage Publication.

Harchar, R. L. & Hyle, A. E. (1996). Collaborative power: a grounded theory of administrative in structural eadership in the elementary school.

Journal of Educational Administration, 34(3).

 Horck, J. (2007). Why a Qualitative Research Strategy?, World Maritime

University, Malmö: Sweden.

Johansen, B. P. (2001). A Grounded Theory of Individual Response to Organizational Change. Manuscript submitted for publication.

Namasivayam, K., Miao, L. & Zhao, X (2007). An investigation of the relationships between compensation practices and firm performance in the

US hotel industry. Hospitality Management, 26.

 Parry, K. W. (1998). Grounded theory and social process: a new direction for

leadership research. Leadership Quarterly, 9(1).

 Shaffer, B. & Hillman, A. (2000). The development of business government strategies by diversified firms. Strategic Management Journal, 21.

 Stavrou, E. T., Charalambous, C. & Spiliotis, S. (2007). Human resource

management and performance: a neural network analysis. European Journal of Operational Research, 181.

 Stone, D. L. (2007). The status of theory and research in human resource management: Where have we been and where should we go from here? Human Resource Management Review, 17.

ارزیابی کیفیت محتوا

پیشنهاد پی اچ دی پروپوزال برای شما: